Η συλλογή «77» του Νίκου Κούλη γεννήθηκε από μια απρόσμενη πηγή: ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου. Όχι οποιαδήποτε γυαλιά ηλίου, αλλά ένα ζευγάρι σκελετών Jacques Marie Mage που βρισκόταν πάνω στο γραφείο του σχεδιαστή κοσμημάτων Νίκου Κούλη στην Αθήνα. Η συνθετική ταρταρούγα φαινόταν να ζωντανεύει στο φως, αλλάζοντας από αποχρώσεις χρυσού μελιού σε καφέ σοκολάτας. Οι περισσότεροι θα τα φορούσαν και θα πήγαιναν για μεσημεριανό. Εκείνος, όμως, είδε τα στοιχεία για ένα διαμαντένιο κόσμημα.
Ένα χρόνο αργότερα, αυτό το απρόσμενο υλικό βρέθηκε στο επίκεντρο, σε συνδυασμό με διαμάντια και χρυσό, σε κομμάτια που είναι ταυτόχρονα λαμπερά, σκαλιστά και ελαφρώς ανατρεπτικά.
Η συλλογή, που πήρε το όνομά της από το έτος γέννησής του, αποτελεί μια είδους ερωτική επιστολή προς το ελεύθερο πνεύμα της δεκαετίας του ’70, όταν το προσωπικό στυλ είχε να κάνει περισσότερο με τη στάση ζωής παρά με κανόνες. Σκεφτείτε τη Μπιάνκα Τζάγκερ και τη Γκρέις Τζόουνς στο Studio 54. Υπάρχουν σέξι βραχιόλια και σκουλαρίκια-κρίκοι που στάζουν από διαμαντένια κρόσσια, μεγάλα γλυπτικά δαχτυλίδια με εντυπωσιακά διαμάντια και κολιέ διακοσμημένα με βρόχους από διαμάντια. Τα κομμάτια έχουν την επιβλητικότητα της vintage γοητείας, αλλά δίνουν μια εντελώς σύγχρονη αίσθηση.
Η συλλογή «Nikos Koulis 77» ήδη τραβάει τα βλέμματα
Όταν ο Νίκος Κούλης παρουσίασε τη συλλογή στο Παρίσι τον Ιούλιο, η αντίδραση ήταν άμεση. Η περιέργεια μετατράπηκε γρήγορα σε επιθυμία και τώρα υπάρχει λίστα αναμονής για τα κομμάτια.
Με την πρώτη ματιά, το ζεστό μαρμάρινο οξικό άλας μοιάζει με σκληρό λίθο, γυαλισμένο σε υψηλή στιλπνότητα. Αλλά αν το φέρεις προς το φως, συμβαίνει κάτι απροσδόκητο: το υλικό λάμπει, αποκαλύπτοντας μια σχεδόν υγρή διαφάνεια. Προσδίδει ακόμη και σε μεγάλα διαμάντια ένα πιο χαλαρό, καθημερινό στυλ.
Είναι ιδιαίτερα ελκυστικό σε μια εποχή που οι γυναίκες αναζητούν κοσμήματα με προσωπικότητα και πρωτοτυπία, καθώς και κομμάτια που συνδυάζονται αβίαστα τόσο με ένα λευκό μπλουζάκι και τζιν όσο και με ένα δείπνο σε επίσημη εκδήλωση.
Φυσικά, για να φαίνεται κάτι τόσο αβίαστο απαιτείται μια σχεδόν απόλυτη προσπάθεια. Η διαδικασία ξεκινά στη Γερμανία, όπου μπλοκ οξικού κυτταρίνης, ενός ανανεώσιμου υλικού φυτικής προέλευσης, κατασκευάζονται ειδικά για τον Κούλη. Στο εργαστήριό του στην Αθήνα, το υλικό σκαλίζεται σε ογκώδεις, στρογγυλεμένες μορφές, σχεδιασμένες να ακολουθούν τα περιγράμματα του σώματος. Στη συνέχεια, το υλικό αποστέλλεται σε ένα ιταλικό εργαστήριο, όπου υποβάλλεται σε επεξεργασία για την ενίσχυση της αντοχής του και επικαλύπτεται με ένα στρώμα ημιδιαφανούς σμάλτου για επιπλέον λάμψη και σκληρότητα.
Και τώρα έρχεται το δύσκολο κομμάτι: τα διαμάντια.
Τα διαμάντια συναντούν τον πιο απροσδόκητο συνδυασμό τους
Σε αντίθεση με το χρυσό ή την πλατίνα, το οξικό άλας δεν προσφέρεται φυσικά για τις παραδοσιακές τεχνικές τοποθέτησης πολύτιμων λίθων. Ο Κούλης έπρεπε να αναπτύξει έναν κρυφό μηχανισμό που επιτρέπει στις χρυσές βάσεις να στερεώνονται με ασφάλεια στο οξικό άλας χωρίς να διακόπτουν τη ρευστή σιλουέτα του. Αυτό που βλέπετε είναι η αντίθεση μεταξύ του λαμπερού χρώματος της χελώνας και των παγωμένων λευκών διαμαντιών — απαλότητα και λάμψη, ζεστασιά και δροσιά.
«Ένας πελάτης μου είπε πρόσφατα: “Είσαι πιο δημιουργικός ή πιο τρελός;”, μου είπε ο Κούλης. Η απάντηση είναι πιθανώς και τα δύο.
Ο Νίκος Κούλης είναι γνωστός για τη χρήση πολύτιμων υλικών με συναρπαστικούς και καινοτόμους τρόπους. Σε προηγούμενες συλλογές, τα διαμάντια φαίνονται να αιωρούνται μέσα σε ημιδιαφανή ορυκτό κρύσταλλο, ενώ υπέροχα διαμάντια και σμαράγδια έχουν τοποθετηθεί σε τολμηρά μινιμαλιστικές βάσεις, με ελάχιστο ορατό μέταλλο ώστε να εξηγεί πώς παραμένουν στη θέση τους. Τα κοσμήματά του έχουν πάντα ως θέμα την ένταση μεταξύ τεχνικής δεξιοτεχνίας και οπτικής άνεσης.
Όμως η συλλογή «77» μεταφέρει αυτό το ένστικτο σε ένα νέο επίπεδο. Αντί να κάνει τα πολύτιμα υλικά να φαίνονται ελαφρά, κατάφερε να κάνει τα συνηθισμένα υλικά να φαίνονται πολύτιμα.
«Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν το πώς η αντανάκλαση του ήλιου μετέτρεπε το υλικό σε κάτι μαγικό», λέει ο Κούλης. «Τα χρώματα αλλάζουν στο φως.
Γιατί δεν υπάρχουν δύο κομμάτια που να είναι ακριβώς ίδια
Αυτές ακριβώς οι ιδιότητες έκαναν επίσης το υλικό απρόβλεπτο. Δεν υπάρχουν δύο τμήματα ταρταρούγας που να είναι πανομοιότυπα. Μερικά λάμπουν με αποχρώσεις κεχριμπαριού και μελιού· άλλα έχουν ραβδώσεις σε καφέ σοκολάτας. Ο Κούλης επιλέγει προσωπικά το υλικό για κάθε σχέδιο, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο το μοτίβο θα αλληλεπιδράσει με το σχήμα και τη διάταξη των διαμαντιών. Αυτό που μπορεί να φαίνεται τυχαίο, δεν είναι καθόλου.
Η ταρταρούγα, ειδικότερα, έχει μια διαχρονική γοητεία — εξίσου κλασική, λαμπερή και ελαφρώς άγρια. «Πολλές γυναίκες έλκονται από τα μοτίβα με ζωικά σχέδια», λέει ο Κούλης. Είναι ένα οικείο πεδίο, αλλά σε συνδυασμό με διαμάντια ξαφνικά μοιάζει καινούργιο και τολμηρό.
Παρά την καινοτομία του υλικού, ο Κούλης επιμένει ότι η καινοτομία αυτή καθαυτή δεν ήταν ποτέ ο στόχος. Τον ενδιαφέρει να δημιουργεί κοσμήματα που διαρκούν, κομμάτια που θα εξακολουθούν να φαίνονται επίκαιρα και σε δεκαετίες από τώρα. Μπορεί η δεκαετία του ’70 να ενέπνευσε τη συλλογή, αλλά δεν τον ενδιαφέρει να αναπαράγει το παρελθόν. Δανείζεται την τόλμη της.
Ο Νίκος Κούλης σκέφτεται ήδη το επόμενο βήμα. «Η περιέργεια σε οδηγεί πάντα σε άγνωστα μονοπάτια», λέει, «και αυτό με ενθουσιάζει».
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η τελευταία δημιουργική του παρέκκλιση ξεκίνησε από ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου που βρισκόταν πάνω στο γραφείο του, μάλλον αξίζει να προσέχουμε ό,τι αφήνει γύρω του.
